روانشناسی کودک

اولین اصل بسیار مهم که شما در جایگاه یک پدر یا مادر باید روی آن کار کنید این است که، ویژگی های روانی و نحوه ی برقراری ارتباط با فرزندتان را بدانید . برای این کار ، لازم نیست که مدرک فرزند پروری داشته باشید!!!!! چیزی که شما باید بفهمید این است که فرزندتان چه چیزهایی را دوست دارد و از چه چیزهایی خوشش نمی آید، چه چیزهایی فرزندتان را می خنداند و چه چیزهایی اشکش را در می آورد ، با چه چیزهایی انگیزه می گیرد و چه چیزهایی به او احساس بدبختی میدهد .

چه دلیلی دارد که درباره ی رشد روانی فرزندمان مطالعه کنیم ؟

والدین روش های خودشان را برای تفسیر مهارت ها و توانایی های فرزندشان دارند. وقتی که شما فرزندتان را درک نکنید، ممکن است درباره ی رفتارهایش قضاوت نادرستی کنید گاهی این برداشت های غلط می تواند بی ضرر باشد اما، در اکثر مواقع اینطور نیست . والدین در رشد روانی کودکان نقشی بسیار کلیدی دارند. گاهی عدم آگاهی از رشد روانی کودک می تواند باعث قضاوت نادرست از رفتارهای او بشود که آن هم به نوبه خود باعث تصمیم گیری های اشتباه پدر و مادر میشود.
دکتر برندا ولینگ ، عقیده دارد که کودکان به طور مستقیم و آنی از والدین خود تأثیر می گیرند ، به همین دلیل ، اینکه والدین خودشان را درباره ی جنبه های مختلف روانشناسی کودک و رشد روانی آنها آموزش بدهند اهمیت بسیار زیادی دارد.

کودکان علاوه بر صرف هزینه ی مادی و رفاهی، به محبت و احساس امنیت هم احتیاج دارند .
در این قسمت راه های ساده و پایه ای درباره روان شناسی کودک بیان میشود که به شما در برقراری ارتباط با فرزندتان کمک میکند.

 


1) به حرف هایش گوش کنید و به کارهایی که انجام میدهد توجه نشان بدهید

کارهای فرزندتان را مشاهده کنید . اصطلاح هایی که به کار میبرد ، رفتارهایی که از او سر میزند، لحظاتی که غذا میخورد، میخوابد و بازی می کند.
فراموش نکنید که کودکتان منحصر به فرد است و شخصیت خودش را دارد .
هرگز او را با کودکان دیگر مقایسه نکنید این کار نه تنها به خودتان استرس میدهد، بلکه باعث سرخورده شدن فرزندتان هم میشود.
این سؤال ها به شما کمک میکند تا رشد روانی فرزندتان را بهتر درک کنید :

 کودکتان دوست دارد چه کاری را بیشتر انجام بدهد؟
 رفتارش وقتی می خواهد کاری را انجام بدهد که دوست ندارد مثل خوردن سبزیجات، زود خوابیدن،انجام دادن تکالیف... چگونه است؟
 آیا فرزندتان فدی اجتماعی است ؟ آیا مایل است کارهایش را به نمایش بگذارد یا چیزهای جدید را تجربه کند؟
 چقدر زمان میبرد تا خودش را با محیط اطراف تطبیق بدهد؟
 آیا می تواند خودش را با تغییر محیط وفق بدهد؟
زمانی که دارید به این سوالات پاسخ می دهید، به هیچ وجه فرزندتان را قضاوت نکنید فقط کارهایش را مشاهده کنید و در ذهنتان ثبت کنید تا روحیاتش را بشناسید .

2) برای فرزندتان وقت با کیفیت بگذارید

اگر دلتان می خواهد فرزندتان را بهتر بشناسید باید برای آن وقت بگذارید .
وقت ناهار و رساندن فرزنتان به مدرسه و یا برگرداندن او به منزل اصلاً زمان کافی و مناسبی نیست . شاید بهتر باشد شما وقت بیشتری برای صحبت کردن با کودکتان بگذارید، با او بازی کنید و وقت کافی برای شناختن بهتر روحیاتش بگذارید.
گفت و گو با فرزندتان کمک می کند تا متوجه شوید چه اتفاقاتی در زندگی او میافتد ( زمانی که در منزل و با شماست یا زمان هایی که در مدرسه سر میکند ) مثلاً اینکه بدانید موسیقی مورد علاقه اش چیست یا کدام برنامه تلوزیونی را دوست دارد چه چیزهایی به او انرژی میدهد و برایش مهیج است و چه چیزهایی نه!

3) کودکتان توجه اختصاصی شما را میخواهد

زمانی که تصمیم می گیرید که وقتتان را برای فرزندتان بگذارید ، لطفاً فقط همین کار را بکنید . وقت و حواستان را به کار یا هر چیز دیگری جز فرزندتان اختصاص ندهید .

4) برای اینکه فرزندتان را بهتر بشناسید به محیط اطرافش توجه کنید

تحقیقات ثابت کرده است که محیط اطراف تأثیر به سزایی درگفتار و توانایی های شناختی کودکتان دارد. رفتار و عادات فرزندتان تا حد زیادی به انواع انسانهایی که در اطراف او هستند و با او در تعاملند بستگی دارد. پس برای اینکه محیط اطراف و افرادی که با فرزندتان در تعاملند را بشناسید زمان بگذارید .

5) خانواده ها شاید در مورد فیزیولوژی فرزندشان بدانند اما نمیدانند که چه چیزی در ذهن آنها میگذرد

مغز کودک بر اساس تجربیاتش کار میکند. وقتی درمورد عملکرد مغز فرزندتان اطلاع داشته باشید می توانید رفتارها و عاداتش را بهتر بشناسید . دانستن این مطلب که مغز و ذهن فرزندتان چطور کار می کند، به تبدیل کردن تجربه های منفی و بحران ها به تجربه های مثبت و فرصت ها کمک میکند.

6) شنیدن(به فرزندتان اجازه بدهید داستان هایش را برایتان تعریف کند و حرف هایشان را به شما بگوید) 

صحبت کردن خوب است اما گوش دادن به حرف های فرزندتان زمانی که دارد با شما صحبت میکند خیلی مهم تر است! بچه ها نمی توانند دقیق خودشان را معرفی کنند ( بیان کنند ) شما باید به کلماتی که به کار می برند و به نشانه های غیرکلامی آنها توجه کنید !
در گفتگو با فرزندتان به موارد زیر توجه کنید :
 تن صدا : کلمات و جمله هایی که روی آنها تأکید می کند و آنها را با استرس ادا میکند.
 اصطلاحات و کلماتی که به کار می برد : با چه کلماتی و چطور احساساتش را بیان می کند، وقتی در مورد چیزی یا اتفاقی صحبت میکند، احساساتش را ارزیابی کنید ، که متوجه شوید چه چیزهایی را دوست دارد و او را به وجد می آورد یا چه چیزهایی او را میترساند و در موردشان استرس دارد.
زبان بدن : به ارتباط چشمی کودکتان دقت کنید ، اینکه چطور از دست هایش استفاده می کند و اینکه حالت چهره یا نوع ایستادنش چطور است؟
قرار نیست که فقط گوش کنید می توانید با فرزندتان صحبت کنید . اما اجازه بدهید بفهمد که شما کاملاً به او گوش می دهید و جدی هستید همین که گوش می دهید و به گفته هایش واکنش نشان می دهید، او را متوجه این موضوع میکند که شما حرفهایش را می فهمید و احساساتش را درک می کنید. میتوانید از او سؤال بپرسید اما دقت کنید که خیلی صحبت نکنید یا بیش از حد سؤال نکنید چون این موضوع باعث میشود فرزندتان کمتر با شما صحبت کند.

7) نوع صحبت کردن و اصطلاحات فرزندتان در زمان های مختلف 

فرزند شما از طریق راه های مختلفی خودش را معرفی می کند. کودکان احساساتشان را در فعالیت هایشان بیان می کنند.
 اگر فرزندتان به نقاشی کشیدن، کارهای هنری، نوشتن و ... علاقه نشان میدهد، او را به کلاس های مرتبط با علایقش ببرید تا خودش را در این زمینه ها نشان بدهد و استعدادش را شکوفا کند.
 میتوانید از فرزندتان بخواهید که به صورت روزانه یک مجله را بخواند و احساساتش را درباره ی آن مطالب بنویسد یا نقاشی کند تا اینطور خودش را بیشتر و بهتر معرفی کند.
 برای اینکه کودکتان را در حال انجام کارهای هنریش ارزیابی کنید زمان بگذارید . در این صورت یک پیش زمینه در مورد چگونگی کار کرد مغز فرزندتان و چیزهایی که در ذهنش می گذرد دارید . البته نظرات و احساسات خودتان را به او تحمیل نکنید یا او را به اشتباه قضاوت نکنید .
 به او اجازه بدهید چیزهایی را که نوشته یا کشیده است، برای شما توضیح بدهد و بگوید چه حسی در مورد کارهای هنریش، که به تازگی انجام داده، دارد.

8) سؤال های درست و به جا بپرسید

اگر دوست دارید که کودکتان با شما صحبت کند این که سؤال هایتان را چطور از او بپرسید خیلی حائز اهمیت است. گفتوگو رو با سؤال های باز آغاز کنید. این باعث میشود که فرزندتان تشویق شود که درمورد جزئیات مسائل با شما صحبت کند.
 به جای اینکه بپرسید " از این آهنگ خوشت میاد ؟ " که جوابش فقط در حد "آره" یا "نه" است ، بپرسید "در مورد این آهنگ چی فکر میکنی؟" که باعث میشود فرزنتان بیشتر در مورد جزئیات صحبت کند.

9) اطلاعاتتان را درباره ی رشد کودکان افزایش بدهید 

وقتتان را به مطالعه ی کتاب ، مجله های آنلاین و صحبت کردن با متخصصی که بتواند به شما دیدگاهی درباره ی رشد روانی فرزندتان بدهد، اختصاص دهید. وقتی شما نمی دانید چه انتظاراتی باید از کودکتان داشته باشید ، شاید همه چیز عالی پیش برود اما در اغلب موارد اینطور نیست .

10) رفتار بقیه ی بچه ها را ببینید و به کارهایی که انجام میدهند توجه کنید 

گاهی اوقات زیرنظر گرفتن رفتار کودکان دیگری که هم سن فرزند خودتان هستند، می تواند کمک کند که رفتار کودکان را بهتر بشناسید و اینکه متوجه شوید در محیط اجتماعی رفتار فرزند شما چطور است و نقاط ضعف و قوتش، که شخصیتش را تعیین میکند، کجاست .
اما این بدین معنی نیست که فرزندتان را با کودکان هم سنش مقایسه کنید یا کسی را قضاوت کنید و پیش خودتان فکر کنید که کدامیک بهتر هستند.

11) با فرزندتان همدردی کنید

بعضی از مواقع لازم است که تصور کنید یک بچه همسن فرزند خودتان هستید و حتی مثل او رفتار کنید تا به احساساتش پی ببرید .
در اینجا به چند نکته برای درک و همدردی بهتر با کودکان اشاره می کنم:
 به احساستش توجه کنید و به صحبت هایش گوش بسپارید.
 از زبان خودش استفاده کنید . از خودتان بپرسید " اگر من یک کودک بودم می فهمیدم که بزرگترها چه میگویند؟ با آن همه کلمه و اصطلاعات عجیب؟؟ "
 زمانی که متوجه دلیل رفتارهای فرزنتان شدید از خودتان بپرسید " اگر من جای او بودم چطور رفتار میکردم؟"

12) برای رشد هوش هیجانی فرزندمان چه کار کنیم؟

برای یک دوره ی طولانی بچه ها، مانند بزرگترها، جدی گرفته نمی شدند. عواطف و احساساتشان و خیلی چیزهای دیگر برای آنها جدی گرفته نمیشد. در حال حاضر میدانیم که این درست نیست. در جایگاه یک پدر یا مادر ، هیچگاه نباید احساسات فرزندتان را دست کم بگیرید یا توانایی او را برای مدیریت کردن احساساتش یا مسائلی که برایش پیش آمده.
هوش احساسی یا هوش هیجانی یک توانایی فردی برای شناسایی، بیان و کنترل احساسات است. کودکان، با خوی منحصر به فرد خودشان به دنیا می آیند، بعضی ها شاید رک و راست باشند یا فعال ولی، بعضی های دیگر خجالتی باشند یا دیر با افراد جدید گرم بگیرند. به عنوان یک پدر یا مادر، این وظیفه ی شماست که هوش هیجانی (EQ) فرزندتان را شناسایی کنید و کارهای مورد نیاز برای کمک به رشد سالم آنها را انجام بدهید.

13) جای فرزندتا فکر نکنید

فرض نکنید که میدانید فرزندتان چه می خواهد یا چه حسی دارد. در هر نقطه ای از زمان، اگر فرزند شما اعتراض نمی کند ممکن است شما تصور کنید که او خوشحال است. در نتیجه فکر می کنید که شما خیلی والدین خوبی هستید به این دلیل که فرزندتان در یک محیط اجتماعی خیلی عالی برخورد میکند و کج خلقی نمیکند. منظورم این نیست که، شما والدین خوبی نیستید، اما بهتر است در مورد فرزنتان زود قضاوت نکنید. ممکن است که تیپ شخصیتی او اینطور باشد، یعنی فرزندتان درونگرا باشد و نخواهد کسی از مسائلش با خبر شود. پس هیچ وقت فرض نکنید که اگر اعتراضی نمیکند یعنی مشکلی برایش وجود ندارد. میتوانید از او بپرسید تا برای شما هم روشن بشود که دقیقاً مشکلی وجود دارد یا نه و اینکه اگر مشکلی هست چیست.

 

 

 

 

 

مترجم: نگار صادقي
منبع:
http://www.momjunction.com/articles/helpful-tips-understand-child-psychology_0074385/

 

^