هیچ دو کودکی کنترل ادرار را در یک سن به دست نمی آورند. اگر فکر می کنید کودک شما باید در زمانی که شما انتظار دارید، ادرار خود را کنترل کند، کاملا در اشتباه هستید. زمان واقعی آن هنگامی است که بدن کودک از لحاظ فیزیکی آمادگی پذیرش آن را داشته باشد. منظور از آماده بودن زمانی است که مغز، اعصاب، و عضلات به اندازه کافی رشد کرده باشند. یک نوزاد نمی تواند دفع خود را کنترل کند اما به مرور توانایی مثانه بچه ها برای نگهداری ادرار افزایش می یابد و در روز تعداد دفع آن ها کمتر می شود. کودک قبل از 15 ماهگی به سختی می تواند ادرار خود را حتی برای مدت کوتاه نگه دارد. بنابراین هرگز نبایدکودک را مجبور کنید زیرا ممکن است منجر به مشکلات بعدی، مانند اختلالات کنترل ادرارگردد. کودکان از ۱۸ ماهگی به بعد، کم کم یاد می گیرند که خود را کنترل کنند. بیشتر کودکان بین ۲ تا ۳ سالگی آمادگی کامل این مهارت را دارند. از 5/2 سالگی کودک قادر خواهد بود ادرار خود را برای حدود 5 تا 6 ساعت نگه دارد و در این مرحله آمادگی لازم را برای آموزش تدریجی توالت رفتن پیدا می کند.



روش های مختلف برای آموزش توالت رفتن :


فروید معتقد است روش‌های به‌كار گرفته شده توسط مادر در تربیت برای اجابت مزاج و نگرش والدین نسبت به موضوعاتی نظیر دفع، پاكیزگی، نظارت و مسئولیت، تاثیر بسزایی در رشد شخصیت كودك دارد. با شروع آموزش توالت رفتن، كودك باید یاد بگیرد كه عمل دفع را به تعویق اندازد. اگر آموزش توالت رفتن، خوب پیش نرود، مثلا اگر كودك در یادگیری آن مشكل داشته باشد، یا والدین بیش از اندازه توقع داشته باشند، ممکن است خصیصه های وسواسی یا خصمانه در آنها شکل گیرد.


معمولا والدین برای آموزش توالت رفتن کودکان بر طبق یک شیوه سریع و مداوم، تمام وقت خود را صرف آموزش فرزند خود می کنند و در مدت چند روز به او کمک کنند که بدون کهنه یا پوشک، دستشویی رفتن را تجربه کند.
برخی از والدین نیز با روشی دیگر که در تضاد با روش اولیه است، عمل می کنند و صبر می کنند که تمام علایم آمادگی برای آموزش در کودک ظهور کند و بعد کودک را آزاد بگذارند و کودک به تدریج و با گذشت زمان خودش این امر را یاد می گیرد.


روش سومی نیز وجود دارد که طی آن می توان هنگامی که کودک از رشد فیزیکی لازم برخوردار شد والدین مرحله به مرحله توالت رفتن را به کودک آموزش دهند.


سیر رشد از نظر کنترل ادرار را نمی توان تسریع کرد ولی امکان دارد به وسیله والدین کند شود. شایعترین علت تأخیر در کنترل، وجود پدر و مادری وسواسی یا مقرراتی است که با استفاده از روش اول می خواهند به سرعت و با استفاده از روشی سریع کودک ادرار خود را کنترل کند و یا والدینی که اصلا اهمیت نمی دهند و با توجه به روش دوم، این امر را به خود کودک می سپارند. آموزش از طریق روش مرحله به مرحله، روش مناسبی است زیرا هم کودک مضطرب نمی شود و هم کنترل ادرار با تأخیر صورت نمی گیرد.


آموزش باید به صورت پیوسته و منظم باشد تا کودک سردرگم نشود. اما تئوری آموزش را باید از مدت ها قبل به مرور برحسب درک کودک توضیح داد و بدون برنامه نمی شود آموزش را شروع کرد. در این فصل آموزش توالت رفتن به کودک، درهشت مرحله با روش گام به گام بیان شده است.







دكتر زهرا ترابي ، روانشناس كودك ف مركز روانشناسي و مشاوره راه فردا

^