گفتاردرمانی چیست؟

گفتاردرمانی یا آسیب‌شناسی گفتار و زبان رشته‌ای از علوم توانبخشی است که به بررسی ماهیت انواع اختلالات گفتار و زبان و نیز روشهای تشخیص و درمان این اختلالات می‌پردازد. عده‌ای ارزیابی و تشخیص اختلال در بلع را نیز در حیطه تخصص متخصصان گفتار درمانی می‌دانند.زبان از دو بخش درکی comprehensiv و بیانی expressive تشکیل شده و گفتار دارای چهار قسمت می‌باشد که عبارتند از:تولید articulation، روانی fluancy، صوت voic و تشدید resonance.
گفتار درمانگران به درمان کودکانی می‌پردازند که در فراگیری زبان مادری یا استفاده صحیح از گفتار دچار مشکل هستند و نیز بزرگسالانی که به دلیلی، توانایی گفتاری خود را از دست داده‌اند.متخصصین گفتاردرمانی در طول دوران تحصیل با آناتومی و فیزیولوژی اندام گفتار و نیز مباحث زبانشناسی و روانشناسی آشنا می‌شوند.

اهمیت و ضرورت گفتار درمانی

یکی از ضروری ترین نیازهای زندگی روزمره انسان، " ارتباط " داشتن با دیگران و انتقال خواسته ها، علایق، مشکلات و درونگریهای خود به آنهاست.گفتار را می توان نظامی قراردادی دانست که به منظور ارتباط بین انسانها به کار میرود و از یک پشتوانه درکی و شناختی (زبان) برخوردار است. هر چند نوشته ها، اشارات، نشانه ها، حالات چهره و ... همگی راههای مختلف انتقال اندیشه ها و خواسته های فرد می باشند ، ولی گفتار اصلی ترین وسیله ارتباطی انسان است.

علت مشکلات تلفظی در کودکان و بزرگسالان چیست؟

مشکلات تولیدی ممکن است در اثر معلولیت های جسمانی مانند فلج مغزی، شکاف کام یا کم شنوایی باشد و یا ممکن است بر اثر مشکلاتی مانند نقایص دهانی رخ دهد(مثل مشکلات دندانی) البته اکثر مشکلات تولیدی ممکن است مشکلی در یادگیری صداهای گفتاری باشد.
آیا عفونت گوش در دوران کودکی اثری بر تاخیر در یادگیری صداهای گفتاری دارد؟
کودکان با شنیدن گفتار اطرافیانشان، گفتار را می آموزند. این روند یادگیری خیلی زود شروع می شود. اگر کودکان به طور مکرر دچار عفونتهای گوش شوند (در طی دوران رشد گفتار) ممکن است نتوانند صداهای گفتاری را بیاموزند.


آیا مشکل تولیدی کودک خود به خود رفع می شود؟

با گذشت زمان و رشد کودک تمام الگوهای گفتاری کودک قابل درک تر می شود. اما بعضی از کودکان برای یادگیری و تصحیح صداهای گفتاری نیاز به برنامه درمانی دارند. ارزیابی دقیق الگوی گفتاری کودک، میزان شناخت آتی او را تغیین می کند. به این صورت که درمانگر، الگوی گفتاری کودک شما را ارزیابی و تجزیه و تحلیل می کند و بر اساس نتایج مشخص می کند که آیا فرزند شما نیاز به درمان مستقیم، مشاوره و… دارد یاخیر؟


چگونه می توان به کودک کمک کرد تا صداها را درست تلفظ کند؟

با ارائه گفتار صحیح و مثالهای مناسب.
گفتار کودک را قطع نکنید. دائماً گفتارش را تصحیح نکنید. اجازه ندهید کسی او را مسخره کند. در عین حال برایش الگوی مناسبی از گفتار صحیح باشید. کلمه ای را که اشتباه تولید می کند با تاکید به طور صحیح تکرار کنید. مثلاً اگر می گوید ” این یک در به بزرگ است. بگویی، بله این یک گربه بزرگ است. یک گربه سفید، دوست داری گربه ناز کنی؟ ”
آیا به فرد بزرگسالی که دچار مشکلات گفتاری (از نوع تلفظی) است می توان کمک کرد؟
اکثر مشکلات گفتاری بدون توجه به سن افراد قابل درمان است. البته هر چقدر که از مدت زمان ظهور مشکل بگذرد. تغییر دادن و درمان آن مشکل تر می شود. بعضی مشکلات گفتاری، در اثر اختلالا در تکانه های عصبی در ماهیچه های اندام گفتاری رخ می دهد. (دیزآرتری)، که بصورت شلی عضلانی در ماهیچه های صورت، لبها و زبان قابل مشاهده است. درمان این خاتلالات مشکل تر از درمان اختلالات عملکردی (بدون هیچ مشکل عضوی ) است و مدت زمان بیشتری نیاز دارد. مسایل دیگری که ممکن است پیشرفت درمان را تحت تاثیر فرار دهند، مشکلاتی از قبیل اختلالات شنوایی، مشکلات ساخترا دهانی مانند دندانها، میزان توجه به مشکل، هوش و همکاری والدین می باشد.


چه کسی می تواند به شما کمک کند؟

اگر در مورد گفتار خود و یا کودکتان دچار نگرانی شدید با یک آسیب شناس گفتار تماس بگیرید. وی در زمینه ارزیابی و درمان اختلال تولیدی تخصص دارد.
“گفتار درمان کودک شما را ارزیابی می کند و تشخیص می دهد که آیا به درمان نیاز است یا خیر؟”
همچنین در زمینه پیشگیری و درمان اختلالات گفتاری به شما مشاوره می دهد.” به یاد داشته باشید که اقدام هر چه زودتر، بخصوص در مورد مشکلات شدید گفتاری، بسیار اهمیت دارد.”

 

 

 

 

 

گردآورنده : نگار صادقي

^