شخصیت به عنصر ثابت رفتار یک فرد ، شیوه بودن و به طور کلی آنچه به طور دائم با او همراه است اطلاق میشود و موجب تمایز فرد از دیگران می شود .
انسان ها در عین حال که با هم شباهت دارند ویژگی هایی دارند که متفاوت از هم است و آن ها را از سایر افراد متمایز می کند . هر فرد شخصیت خود یعنی سبک و شیوه ی خاص خود را دارد که موجب تفاوت او از دیگران می شود . امروزه ثابت شده که هر فرد برای هر کاری ساخته نشده و به همین دلیل لازم است که شخصیت افراد مورد ارزیابی قرار بگیرد . یعنی هر فرد خصایص مربوط به یک کار را دارد و ممکن است از پس هر کاری برنیاید .


اهمیت مطالعه شخصیت 

شناخت انواع تیپ های شخصیت به افراد کمک میکند که درک بیشتری نسبت به خودشان داشته باشند و به دیگران هم کمک کنند درک بهتری از شخصیت آنها داشته باشند . به این ترتیب ، روابط افراد با هم بهتر می شود و همین موضوع باعث پیشرفت در کار ، یادگیری و بهبود روابط بین فردی می شود .
اگر شما بتوانید تیپ شخصیتی خود را بشناسید ، آنگاه تیپ شخصیتی دیگران ، از جمله اطرافیان خود را دقیق تر خواهید شناخت .


انیاگرام چیست ؟

انیاگرام به معنای نه شکلی یا نه رقمی است . انیاگرام ویژگی ها و رفتارهای انسان ها را به نه تیپ شخصیتی طبقه بندی می کند . روش انیاگرام بر اساس یافته های ده ها دانشمند علوم رفتاری ، روانشناس و محقق پدید آمده است .
هدف از این نوع تقسیم بندی ، شناخت ابعاد شخصیت انسان و ارائه راهکار برای رشد و خود آگاهی بیشتر انسان است . تا انسان خود را به درستی نشناسد قادر به کمک به خود و نیز کمک به دیگران نخواهد بود.در این نوع تقسیم بندی تیپ های شخصیتی انسانها به نه تیپ شخصیتی تقسیم شده اند که هر تیپ دارای نقاط قوت و ضعف خاص خود می باشد .در اینجا این نه تیپ به صورت خیلی مختصر معرفی می شود:

۱-تیپ کمالگرا یا عالی طلب:

این افراد به دنبال کامل بودن در همه چیز هستند و از ناکامل بودن خود سر خورده اند.ایده آلیست هستند و هر قدر هم پیشرفت کنند باز راضی نمیشوند و یک ندای درونی به آنهامیگوید که خوب کار نمی کنی . این اشخاص هم ، ایرادگیر و کنترل کننده و معمولادارای اضطراب هستند و زمینه شخصیت وسواسی در آنان زیاد است، زیرا این ویژگیها را حداقل از یکی از والدین یاد گرفتند. این افراد پایبند به اصول اخلاقی هستند. بسیار سختگیر و مشکل پسندند. از کلمات محبت آمیز و عاشقانه حتی درباره ی همسر خود استفاده نمی کنند؛ زیرا اعتقاد دارند لازم نیست آنچه را مشخص است، بیان کنند. افراد عالی طلب عصبانی و تندخو هستند و دیگران را زیاد نصیحت می کنند.

۲-تیپ مهرطلب :

این افراد دائم به فکر دیگرانند.خود را به آب و آتش می زنند تابه دیگران کمک کنند. فوق العاده مهربانند . به شدت دست و دل باز و سخاوتمندند . به روابط نزدیک با خانواده و دوستان بسیار اهمیت میدهند . قادر به "نه" گفتن، نیستند، چون از طرد شدن واهمه دارند . دست خودشان نیست اما گاهی در کار و زندگی دیگران دخالت و سرکشی می کنند . شنونده های بسیار خوبی هستند. این تیپ افراد سعی میکنند رضایت دیگران را به هر نحوی به دست آورند. متأسفانه این تیپ افراد اگر از همسر و اطرافیانشان دلخور و ناراحت باشند احساسات منفی شان را در خود فرو میبرند. این تیپ افراد به گفتار امام علی (ع) ایمان دارند که رسیدگی به دیگران والاترین نیکی هاست .

۳-تیپ ریاست طلب:

این افراد برای پیشرفت سخت کار میکنند و جویای نام و مقام هستند . در حالت افراطی به تیپ "A" تبدیل میشوند و بیشترین لذت را در کار کردن میبرند .اهل رقابت و مسابقه هستند ، حتی با نزدیکان و خانواده ی خود . شهرت طلبی فراوان دارند و دوست دارند در کارشان اول باشند . کارهای پر چالش را دوست دارند ، عاشق مدیریت هستند و خود را بسیار لایق می دانند . این تیپ افراد بسیار پر انرژی و فعالند پشتکار و کارایی فراوان دارند و در مقایسه با سایر تیپ ها اعتماد به نفس بیشتر و قوی تری دارند . بسیار حسابگر هستند و با سیاست کارها را انجام می دهند و در انجام کارها بسیار قاطع و راسخ و در اوضاع سالم روحی بسیار جذاب هستند . این خطر در آنها وجود دارد که توجه به کار و موفقیت و رقابت با دیگران بیش از توجه به خود و خانواده اش اهمیت پیدا کند .

۴-تیپ هنر طلب:

این افراد بسیار احساساتی و زود رنج هستند .خود را با احساسات دیگران درگیر می کنند و چون از تخیل بسیار نیرومندی برخوردارهستند خودشان هم دچار همان احساسات می شوند.افسردگی و نوسان خلق در این افراد زیاد مشاهده می شود. از کارهای یکنواخت خسته می شوند و نیز اگر امکان آن باشد ولخرج هستند . دارای حس زیبایی دوستی هستند . اصولاً ماتم گرا و غم دوستند . این تیپ افراد در به کار بردن استعدادهای خود ، از خلاقیت فراوان و شم قوی بهره می برند . آدم های با انضباطی هستند . به مباحث هنری و فرهنگی علاقه ی زیادی نشان می دهند و حس میهن پرستی قوی دارند . اعتماد به نفس این افراد ضعیف است و مانع پیشرفت آنها می شود . هنر طلب ها در اوضاع سالم به دیگران خیانت نمی کنند و محرم راز دیگران هستند . این تیپ شخصیتی احساس منفی فراوانی دارند و به خصوص احساسات منفی و غم انگیز گذشته ی خود را رها نمی کنند در نتیجه نمی توانند توانایی ها و ارزش واقعی خود را تشخیص دهند . از عیب های این تیپ می توان به خودبینی آنها اشاره کرد.

۵-تیپ دانش طلب:

این افراد بسیار در خود فرو رفته یا درونگرا هستند (از بودن در جمع لذت نمی برند و اجتماع گریزند) .قادر به ابراز احساسات خود نیستند و معمولا تمایل کمی برای ازدواج دارند. اهل کتاب خواندن و جمع آوری اطلاعات هستند. از خوبی های آنها میتوان به درک، فهم و منطق زیادشان اشاره کرد .این تیپ افراد ضریب هوشی بسیار بالایی دارند اما در برقراری ارتباط با دیگران بسیار ناتوانند. این تیپ افراد دیر تصمیم می گیرند چون زیربنای شخصیت آنها ترس است و بیشتر در حال فکر کردن هستند. دانش طلب ها بسیار تو دار هستند و خیلی کم لب به سخن باز میکنند اما از لحاظ اطلاعاتی بسیار افراد پری هستند. تیپ شخصیتی 5 بیشتر در جستوجوی مسائلی است که ناشناخته و نو باشد. ابوعلی سینا ،داروین ،انیشتین و نیچه احتمالاً تیپ شخصیتی 5 داشتند .

۶-تیپ عدالت طلب:

این افراد به همه چیز سوء ظن دارند . افرادی محتاط هستند . می خواهند بدانند که در ذهن دیگران راجع به آنها چه می گذرد.نگران خیانت و بی وفایی دیگرانند .معمولا اضطراب دارند. به طور کلی به دیگران وابسته هستند و اگر احساس کنند به اندازه ی کافی از طرف آنها حمایت می شوند و پشتیبان دارند، با اتکا به نفس بیشتری کارها را انجام میدهند. این تیپ افراد بسیار قابل اعتماد و وفادارند و در وضع سالم روحی پشتکار خوبی دارند و خوش خلق هستند. معمولاً از عملکرد خود راضی هستند و به خودشان ایمان دارند و در نشان دادن احساسات خود توانمندند. میتوان از عیب های این تیپ شخصیتی به تنگ نظر بودن آنها اشاره کرد. این تیپ افراد میکرورفتارهایی همچون خصلت های اخلاقی متضاد دارند؛ بدین معنی که گاهی در رفتارهای خود دچار افراط و تفریط میشوند. هم شجاع هستند هم ترسو، اعتماد می کنند و شک دارند، گاهی قاضی هستند و گاهی دفاع میکنند و ...

۷-تیپ تنوع طلب:

این افراد به دنبال لذت جویی بوده و برونگرا ترین تیپ در بین نه تیپ شخصیتی هستند.تابع فلسفه اپیکور هستند که زندگی یعنی لذت بردن و دوری از درد .افرادی اجتماعی و رفیق باز هستند. معمولا همه فن حریفند و در چند چیز تبحر دارند و بسیار خوش بینند. همواره به دیگران امید میدهند،نگران نباش همه چیز درست میشه. اهل بلوف زدن و خالی بندی و یا غلو کردن هم هستند. این تیپ افراد خلاقیت فراوان دارند و معمولاً هوشیارند و داشتن حق انتخاب اهمیت زیادی برایشان دارد. حس کنجکاوی و کاوش در این تیپ افراد مشاهده می شود و متأسفانه گاهی به محرک های خارجی (مواد مخدر، الکل) توسل می جویند. سبک زندگی تنوع طلب ها بر مبنای افراط شکل گرفته است.

۸-تیپ قدرت طلب:

این افراد به دنبال قدرت و تسلط بر دیگران هستند . دوست دارند مدیر و رهبر باشند و دستور بدهند. بسیار کنترل کننده هستند و آمرانه با دیگران رفتار میکنند.تمایل به دیکتاتور بودن دارند. اگر دیگران خصوصا زیر دستان آنها ،از آنان اطاعت نکند، سخت بر آشفته و عصبی می شوند و عصبانیتشان را با صدای بلند اعلام میکنند. قدرت طلب ها روحیه ای شکست ناپذیر دارند و در انجام کارها مصمم هستند. رفتارشان با دیگران حتی همسر و فرزندان خود، جدی، مقتدر و راسخ است. این افراد بسیار با اراده و شرافتمند هستند. اعتماد به نفس منحصر به فردی در وجودشان نهفته است و به راحتی کوتاه نمی آیند. با شهامت هستند و جسورانه در انجام کارها ریسک میکنند.

۹-تیپ صلح طلب:

این افراد دنبال آرامش و صلح و آشتی با دیگرانند.همواره میخواهند بین دیگران میانجی شوند تا بین آنها آشتی بر قرار کنند.افرادی انطباق پذیر و تابع هستند.از درگیری و خشونت پرهیز می کنند و حتی شاید از آن می ترسند. در تصمیم گیریها مشکل دارند و آخرین تصمیم را درست نمی گیرند. این تیپ افراد به شدت به تقدیر و سرنوشت معتقدند. صلح طلب ها خیلی خوش زبان هستند. آن ها بسیار صبور و آرام ، بردبار و به طور ذاتی خوش اخلاق هستند و اهل تظاهر و ریا نیستند. تیپ صلح طلب متانت، ثبات رفتاری و روابط عمومی بالایی دارد. گاه آنقدر خونسرد و آسوده خیال میشوند، که کفر انسان را در می آورند. از معایب شخصیتی آنها میتوان به تنبلی شان اشاره کرد. بی حوصلگی و سر به هوا بودن نیز در آنها مشاهده میشود.

این نه گروه شخصیتی به سه گروه یا مثلث تقسیم می شوند و در درون هر مثلث ،هر تیپ به ویژگیهای بعضی تیپها نیز گرایش دارد که اصطلاحا به آن بال یا وینگ می گویند .این مثلثها به شرح زیر است:

۱-تیپ های شخصیتی حرکتی، که شامل تیپهای یک،هشت و نه است.

۲-تیپ های شخصیتی احساسی، که شامل تیپهای دو،سه و چهار می باشد.

۳- تیپ های شخصیتی ذهنی، که شامل تیپهای پنج،شش و هفت است.

برای شکل گیری هر تیپ علل خاصی پیش بینی شده است که بیشتر بر میگردد به تجربیات خاص دوران کودکی و نحوه ارتباط والدین باکودک .راه رشد و سلامت هم برای هر تیپ خاص همان تیپ است .

چند نکته ی مهم درباره ی تیپ های شخصیتی

• هیچ یک از تیپ های شخصیتی نه گانه، بر تیپ های دیگر برتری ندارد. همه ی تیپ ها توانایی ها و و ضعف های خاص خود را دارند. هدف علم انیاگرام این است که قابلیت های خود را بشناسیم و نقاط قوت تیپ های دیگر را در خود تقویت و ضعف های تیپ شخصیتی خود را کم رنگ کنیم .

• تمام صفات مربوط به یک تیپ شخصیتی به طور دائم در فرد دیده نمی شوند؛ چراکه انسان ها مرتب در حال تغییرند. همچنین شناخت تیپ شخصیتی، بیانگر همه چیز درباره ی فرد نیست.

• شناخت تیپ شخصیتی، نباید عاملی برای توجیه کردن خود باشد؛ همانگونه که نباید به مبارزه و جدل با آن پرداخت.

• یک رفتار فرد را به تنهایی نباید ملاک تشخیص نوع شخصیت قرار داد، بلکه باید به مجموعه ای از رفتارهای او به طور کامل توجه کرد.

• تمام ویژگی های موجود در شخصیت های نه گانه، به احتمال زیاد در همه ی افراد وجود دارد؛ ولی میزان نفوذ و تأثیرگذاری این صفات در هر تیپ شخصیتی، شدت و ضعف خاص آن تیپ را دارد.

• توصیه می شود چون شناخت تیپ شخصیتی با ظرافت بسیار همراه است، از متخصصان روانشناسی کمک بگیرید؛ به ویژه برای ازدواج، و برای کشف توانمندی ها و استعدادهای فردی خود، به مراکز ارزیابی و سنجش شایستگی سرمایه های انسانی مراجعه کنید.

در مطالب بعدی در مورد چگونگی ارتباط مؤثر با انواع تیپ های شخصیتی و همچنین چگونگی تشخیص تیپ شخصیتی خود و اطرافیان صحبت خواهیم کرد.
با ما همراه باشید...


ویرایشگر: نگار صادقی
بر گرفته از کتاب تیپ شخصیتی خود را بشناسید، نوشته ی ابوالفضل صادقی

^