اختلال شخصیت، الگوی بادوام تجربه درونی و رفتار است که بطور چشمگیری از انتظارات فرهنگ فرد منحرف می شود . فراگیر و انعطاف ناپذیر است در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می شود، با گذشت زمان پایدار است و به ناراحتی یا اختلال منجر می شود. به دلیل آن که این اختلالات، مزمن و فراگیر هستند. می‌توانند به اختلال جدّی در کار کرد و زندگی روزمره بیانجامند.


چه چیزی باعث اختلال شخصیت می‌گردد؟

علل اختلال شخصیت، محل بحث و اختلاف نظر بوده است. برخی کارشناسان عقیده دارند که اختلالات شخصیت به دلیل تجربیات اولیه‌ای که مانع رشد عادی الگوهای فکری و رفتاری شده‌اند به وجود می‌آیند. برخی دیگر از پژوهشگران عقیده دارند که تأثیرات بیولوژیکی یا ژنتیکی ریشه پیدایش اختلالات شخصیتی هستند.با وجودی که هنوز بر سر یک علت قطعی برای اختلالات شخصیتی توافق نشده است امّا به احتمال زیاد ترکیبی از زمینه‌های ژنتیکی و متغیرهای محیطی در رشد آن‌ها دخالت دارند.


انواع اختلالات شخصیت چیست؟


اختلالات شخصیت به 3 گروه (کلاسر) تقسیم می شوند که هر کدام از آنها چند زیر شاخه دارند.


1) کلاسر A (اختلال شخصیتی گروه الف):

• اختلال شخصیت پارانوئید (paranoid personality disorder)
• اختلال شخصیت اسکیزوئید (schizoid personality disorder)
• اختلال شخصیت اسکیزوتایپی (schizotypal personality disorder)


2) کلاسر B (اختلال شخصیتی گروه ب)

• اختلال شخصیت ضد اجتماعی (antisocial personality disorder)
• اختلال شخصیت نمایشی (histrionic personality disorder)
• اختلال شخصیت مرزی (borderline personality disorder)
• اختلال شخصیت خودشیفته (narcissistic personality disorder)


3) کلاسر C (اختلال شخصیتی گروه ج)

• اختلال شخصیت دوری جو یا دوری گزین (avoidant personality disorder)
• اختلال شخصیت وابسته (dependent personality disorder)
• اختلال شخصیت وسواسی جبری (obsessive-compulsive personality disorder)

در این مطلب قصد داریم اختلال شخصیتی نوع اول را بیان کنیم.


کلاسرA

اختلال شخصیت پارانویید(PPD)

بی اعتمادی وسوظن فراگیر به دیگران به طوری که انگیزه های آنها به صورت بدخواهانه برداشت میشود. در اوایل بزرگسالی شروع ودرموقعیت های مختلف وجود دارد،به طوری که با چهار یا تعداد بیشتری از موارد زیرنمایان میشود:

1. بدگمانی ها، بدون مبنای کافی،که دیگران او را استثمار میکنند، به او صدمه میزنند یا وی را فریب می دهند .
2. دل مشغولی، تردیدهای ناموجه درمورد وفاداری یاقابل اعتماد بودن دوستان یا همکاران .
3. مایل نیست اصرار خود را با دیگران درمیان بگذاردکه دلیل آن ترس بی جا در این باره است که از اطلاعات به صورت بد خواهانه علیه او استفاده خواهد شد.
4. از اظهارات محبت آمیز یا وقایع خوشایند معانی پنهان تحقیرآمیز یا تهدید کننده برداشت میکند.
5. همواره به دیگران کینه می ورزند (یعنی، توهین ها، بی حرمتی ها یا تحقیر های دیگر را نمی بخشند)
6. حملاتی را به شخصیت یا اعتبارخود احساس میکندکه برای دیگران آشکارنیستند و زود با عصبانیت واکنش نشان میدهد یاحمله متقابل می کند.
7. بدون دلیل موجه، در مورد وفاداری همسرخود سوظن مکرر دارد.


✏اختلال شخصیت اسکیزوئید

الگوی فراگیری جدایی از روابط اجتماعی و دامنه محدود ابراز هیجانات در موقعیت های میان فردی، که در اوایل بزرگسالی شروع، و در انواع زمینه ها وجود دارد، در صورت وجود چهار یا تعداد بیشتری از موارد زیر احتمال این اختلال در فرد زیاد است:

1. روابط صمیمی، از جمله عضوی از خانواده بودن را نه دوست دارد و نه اینکه از آن لذت می برد.
2. تقریبا همیشه فعالیت های منفرد را ترجیح میدهد.
3. به داشتن تجربیات جنسی با دیگری، اگر وجود داشته باشند، علاقه کمی دارد.
4. از فعالیت های کمی، اگر وجود داشته باشند، لذت می برد.
5. غیر از خویشاوندان درجه اول، دوستان نزدیک یا محرم اسرار ندارد.
6. نسبت به تحسین یا انتقاد دیگران بی تفاوت به نظرمیرسد.
7. سردی عاطفی، جدایی، یاحالت عاطفی سطحی نشان میدهد.


✏اختلال شخصیت اسکیزوتایپی

الگوی فراگیرکمبودهای اجتماعی و میان فردی که با ناراحتی زیاد ازروابط صمیمی وکاهش قابلیت برای آن به علاوه تحریف های شناختی یا ادراکی وعجیب وغریب بودن رفتار مشخص میشود که در اوایل بزرگسالی شروع، و در زمینه های مختلف وجود دارد، به طوری که با پنج یا تعداد بیشتری از موارد زیر نمایان میشود:

1. افکار ارجاعی (بدون هذیان های ارجاعی)
2. عقاید عجیب و غریب یا تفکرسحرآمیز که بر رفتار تاثیر میگذارند و با هنجارهای خرده فرهنگ هماهنگ نیستند (مثل خرافات، اعتقاد به غیب بینی، تله پاتی، یا حس ششم، درکودکان و نوجوانان خیال پردازی ها و اشتغال های ذهنی عجیب و غریب)
3. تجربیات ادراکی غیرعادی، ازجمله خطا های حسی بدنی.
4. تفکر و گفتار عجیب و غریب (مثل مبهم مشروح، استعاره ای، پر طول و تفصیل یا قالبی)
5. سوظن یا اندیشه پردازی پارانوئید.
6. عاطفه نامناسب یا مهارشده.
7. رفتار یا ظاهری عجیب وغریب، نامتعارف یا غیرعادی.
8. فقدان دوستان صمیمی یا محرم اسرار غیر از خویشاوندان درجه اول.
9. اضطراب اجتماعی بیش از حد که با آشنایی کاهش نمی یابد و با ترس های پارانوئید، و نه قضاوت های منفی، درمورد خود ارتباط دارد.


نکته 1: افکار ارجاعی بدین معنی است که فرد تعبیر اشتباهی از وقایع دارد . به طور مثال فرد دستش را درون جیبش میکند و بلافاصله رعد و برق می زند، تعبیر فرد دچار اسکیزوتایپی این است که به خاطر دست کردن در جیب رعد و برق اتفاق افتاده.


نکته2: این گروه از افراد رفتارهای عجیبی از خود نشان می دهند، طرز لباس پوشیدنشان خاص و عجیب است به طور مثال لباس هایی که روی آن قطره های جوهر ریخته شده یا لباس هایی مانند لباسهای افراد در سریال شب های برره به تن میکنند، افرادی که تاتوهایی با نقش های غیر عادی دارند و روی آنها را با چاقو درمی آورند یا با سیگار می سوزانند، ناخن هایشان را بسیار بلند می کنند و... افراد دچار اختلال اسکیزوتایپی در مجموع افراد عجیبی هستند.


نکته 3: افراد دچار اختلال اسکیزوتایپی گاهی اوقات دچار روان پریشی و مسخ واقعیت می شوند. مثلاً مردم را به صورت چوبی و بدون حرکت می بینند.

 

در مطالب آتی گروه های دیگر اختلالات شخصیت را بیان می کنیم.

با ما همراه باشید...

 

 


منبع: کتاب DSM5
گردآورنده: نگار صادقی

^