در مطالب قبل درمورد جنبه های مختلفی از خود مطالبی مطالعه کردیم.
در این مطلب در مورد 2 جنبه ی دیگر از خودمان اطلاعات به دست خواهیم آورد.
لطفاً تمرین ها را با دقت و به ترتیب انجام دهید. برای خودشناسی باید با آرامش پیش برویم. پس مطالب را با صبر بیشتری مطالعه کنید.


خود برای دیگران

تا کنون ما براین احساس که من از درون چه هستم تأکید کردیم، یعنی حس درونی یا شخصی از «خود». براساس این تفکر، این خود است که در مقابل دیگران ظاهر میکنیم. وقتی با دیگران هستیم، چگونگی ارتباط ما به چند عامل بستگی دارد:
ارتباط ما با آن فرد، آیا او را دوست داریم یا نه، آیا با او احساس امنیت میکنیم یا نه و آیا او در مقام بالاتری از ما قرار دارد یا نه.
یکی از جنبه های مهم خود برای دیگران این است که اغلب، نظرهای افراد درباره ی ما با نظر خودمان درباره ی خودمان متفاوت است. علاوه براین آنها طوری رفتار می کنند که گویی حق با آنهاست. مردم طوری با ما رفتار می کنند که انگار باید شخصی باشیم که آنها انتظار دارند. همچنین، آنها سعی می کنند که قالب وجودی ما را با گفتن این مطلب که می دانند چه روشی برایمان مناسب است، شکل بدهند. در این صورت، این دیگران هستند که به ما می گویند چه کسی هستیم. برای مثال، به پدرها و مادرها توجه کنید. آنها مرتب به بچه ها می گویند: «این کار را نکن» یا از آنها می خواهند که «آن طور نباشند» و به این ترتیب، آنها فرزندانشان را آن طور که خود مایلند و درست می دانند قالب ریزی می کنند و شکل می دهند یا سعی براین دارند. این روند به همین ترتیب از طریق دوستان، همکلاسی ها، آموزگاران، بیماران یا درمان جویان ادامه دارد. همه ی این اشخاص هر کدام نظرهایی درباره ما دارند و همه ی آنها انتظار دارند که نظرهایشان را بپذیریم و چنانچه طبق میل آنها رفتار نکنیم، تحت فشار آنها قرار خواهیم گرفت. در این جا این سؤال مهم مطرح می شود که تا چه اندازه ما تسلیم خواسته ها و نیازهای دیگران می شویم؟ تا چه میزانی به خودمان اجازه می دهیم که بدین گونه شکل بگیریم؟

فعالیت 4
مأموریت: کشف اینکه چگونه در مقابل دیگران ظاهر میشوید.

اسم افراد زیر را بنویسید:
• استادی که او را دوست دارید و مورد تحسین شماست
• استادی که دوستش ندارید
• یک دوست صمیمی
• یکی از والدینتان


حالا خود را در حضور هر یک از این اشخاص تصور کنید. توصیف کوتاهی از حضور خود در مقابل هر یک از این اشخاص بنویسید. برای مثال:
 آیا با آنها احساس آرامش می کنید یا نه؟
 آیا با آنها راحت صحبت می کنید یا نه؟
 آیا درباره خودتان با آنها خیلی صحبت می کنید یا نه؟
 ایا وقتی با آنها هستید مضطرب می شوید یا نه؟
 وقتی با آنها هستید چه احساسی دارید؟
و غیره


حالا به توصیف هایی که نوشته اید توجه کنید و بنویسید تا چه اندازه با تمام این اشخاص رفتاری مشابه دارید و تا چه اندازه فرق می کنید. تمام این مشخصه ها عناصر خود برای دیگران را در شما تشکیل می دهد. اغلب ما دارای رفتارهای گوناگونی هستیم و این رفتارها بر مبنای اینکه شخص مقابل ما کیست و چه ارتباطی با او داریم تغییر می کند.


خود اجتماعی

صحبت این بود که دیگران ما را چگونه می بینند. در این جا سؤال دیگری نیز مطرح می شود و آن این است که ما چگونه در گروه ها ظاهر می شویم. برای مثال، به تفاوت حضورتان در گروه کلاسی و حضور در جمع دوستانتان در یک کافی شاپ توجه کنید. چه ارتباطی بین شمایی که در کلاس درس حاضر شده اید با آن شمایی که در جمع دوستانتان در کافی شاپ بوده اید وجود دارد. آیا بین این دو تمایز قائل می شوید؟ کدام را ترجیح می دهید؟
همانطور که گفتیم افراد بسیاری به ما فشار می آورند تا آنگونه شویم که آنها فکر می کنند باید باشیم. مراحل اجتماعی شدن به میزان بیشتری در کار حاصل می شود و به ما اطمینان میدهد که در مسیری معین عمل می کنیم. اجتماعی شدن روندی است که از طریق آن ارزش های ویژه یک اجتماع یا یک موقعیت به ما معرفی می شود و آنها را فرا می گیریم.
خصوصیات ما در میزان راحت بودنمان با دیگران تأثیر دارد. بعضی از افراد یا به طور ذاتی یا از طریق اجتماعی شدن بیشتر از بقیه برونگرا هستند و دوستانه تر رفتار می کنند. اگر بتوانیم انواع موقعیت های خاص را که مشکل یا نامطلوب به نظر می رسد، مشخص کنیم، بهتر می توانیم خود را اصلاح کنیم یا تغییر دهیم. البته، هیچ اجباری برای تغییر نیست. تنها دلایل تغییر در خودمان وقتی در گروه ها کار می کنیم یا با آنها ارتباط داریم، موارد زیر است:
1. به دلیل اینکه راحت نیستیم.
2. دیگران از ما می خواهند که در کار گروهی شرکت کنیم و با آنها ارتباط برقرار سازیم.

فعالیت 5
مأموریت: کشف خود اجتماعی


به موقعیت های اجتماعی زیر توجه کنید و بنویسید که در صورت قرارگرفتن در چنین موقعیت هایی چه احساسی دارید و چگونه رفتار می کنید.
 گردهمایی یا کنفرانس
 یک گروه تعلیمی در دانشکده
 جشن نامزدی
 جشن فارغ التحصیلی
حالا سؤال های زیر را از خودتان بپرسید:
 در کدام یک از این شرایط بسیار راحت هستید؟
 اگر در حضور دیگران ناراحت شوید چه کار می کنید؟
 عکس العمل شما در مقابل افراد خجالتی تر از خودتان چگونه است؟
 عکس العمل شما در مقابل افراد راحت تر از خودتان چگونه است؟
 آیا مایلید تغییر کنید؟ اگر بله، از چه جهت؟

 

در مطالب بعدی شاهد ابعاد جدیدی درباره خود خواهیم بود.
با ما همراه باشید...

 

 

 

 

منبع: کتاب من کیستم؟
گردآورنده: نگار صادقی

مرکز مشاوره راه فردا

^